Người ta sợ những điều hiển nhiên như rắn, nhện, một kẻ cướp cầm dao (bản năng từ tổ tiên và phản xạ có điều kiện)... nhưng đồng thời cũng sợ những thứ tưởng như vô hại, ví dụ như hình dưới, một con gấu bông có hàm răng giống con người:
Những thứ như vậy gây cảm giác "rùng rợn".
Nỗi sợ đến từ nhiều nguồn khác nhau: sợ bị ngạt thở, sợ thi trượt, sợ bị tấn công, sợ người thân bị thương/chết, sợ mất tự chủ, sợ tương lai không thành công... nhưng những điều này không làm người ta cảm thấy rùng rợn (hay thậm chí kinh hoàng).
Người ta có xu hướng sợ những gì trái tự nhiên, không bình thường như con gấu phía trên, cũng như sợ búp bê, chú hề:
Nhìn vào những thứ này, ta không nhận ra được cảm xúc thật sự của chúng vì khuôn mặt đã bị ngụy trang, nên không biết đó có phải là mối nguy hiểm hay không.
Người ta còn sợ những thứ được thiết kế giống con người. Một trong các lý do là cảm giác một thứ vô hồn có thể thay thế chính chúng ta. Những nỗi sợ không tên này khiến bộ não không thể xử lý theo cách bình thường vì nó quá lạ lùng. Mọi thứ đều không rõ ràng, và đó là nguồn gốc của cảm giác rùng rợn.
Một điều nữa, mỗi người còn có những nỗi sợ riêng, do ảnh hưởng của quá khứ và đặc biệt là tuổi thơ trải qua một biến cố nào đó. Có người rất sợ chuột, nhện, bóng tối, nơi đông người...
Khi đứng ở trên cao, trên một tòa nhà nhiều tầng hay một mỏm đá, đôi khi ta có cảm giác muốn nhảy xuống, hoặc muốn đẩy người bên cạnh xuống (dù không hề muốn gây ra điều này). Đây là một ví dụ về sự bối rối của bộ não khi xử lý thông tin (high place phenomenon, hiện tượng ở trên cao).
Những nỗi sợ như vậy đánh thức bản năng sinh tồn của con người trong một thế giới hỗn loạn và khó hiểu.
Bài viết được tham khảo, biên soạn từ nhiều nguồn, chủ yếu từ clip trên YouTube (các bạn nên xem để hiểu rõ hơn vì phần dịch không truyền tải hết được):